Letters spiegelen of radend lezen? Deze signalen kunnen wijzen op dyslexie bij je kind

Wat is dyslexie?

Dyslexie komt uit het Grieks en betekent zoveel als: ‘niet kunnen lezen’. Het wordt ook wel woordblindheid genoemd, maar eigenlijk dekken beide termen de lading niet volledig. Dyslectisch zijn omvat over het algemeen moeite hebben met lezen, spellen en/of schrijven. Al doet een kind nog zo z’n best, wordt hij extra geholpen en gestimuleerd: lezen, spellen en schrijven gaat veel moeizamer dan bij de meeste kinderen van zijn leeftijd en zijn niveau.

Een kind met dyslexie is niet minder intelligent dan een kind dat er geen last van heeft. Een ander kenmerk is dat het probleem hardnekkig is, want extra oefening, inspanning en begeleiding helpen niet veel.

Zie ook: leren lezen op de basisschool

Wanneer is er sprake van dyslexie bij kinderen?

We spreken pas van dyslexie als een kind aan het eind van groep 3, ondanks extra hulp, nog steeds nauwelijks vooruitgang boekt in de leesontwikkeling. Ongeveer 10 procent van de kinderen start in groep 3 als een zwakke lezer. Dit betekent niet direct dat je kind dyslectisch is; dit kan verschillende oorzaken hebben. Pas als intensieve begeleiding niet helpt, is dyslexie een mogelijke oorzaak.

Twijfel je of je kind klaar is voor groep 3? Check hier het advies van een onderwijsdeskundige.

Tip: Lees samen met je kind het boekje ‘Nu weet ik eindelijk wat dyslexie is’.

Hoe herken je dyslexie bij je kind?

Je herkent dyslexie vaak aan blijvende moeite met klanken, letters, spellen en radend lezen. Hoewel dyslexie op jonge leeftijd lastig vast te stellen is, zijn er wel degelijk vroege signalen waar je op kunt letten. Logopedist Janneke de Waal-Bogers benadrukt dat signalen in de vroege taalontwikkeling al op jonge leeftijd kunnen opvallen.

Vroege signalen bij jonge kinderen:

• veel uitspraakfouten tijdens het praten

• slecht in het onthouden van versjes

• niet goed in rijmen

• moeite met de begrippen links en rechts

• moeite met het onthouden van de namen van kleuren of namen

Vanaf ongeveer zeven jaar worden de signalen duidelijker. Je kind kan dan moeite hebben met:

• Het verschil horen tussen klanken (zoals m en n; p, t en k; s, f en g; eu, u en ui).

• Klanken in de juiste volgorde zetten (zoals bij ‘dorp’ en ‘drop’ of 12 en 21).

• De aandacht houden bij 'klankinformatie' (een gesproken woord).

• Het inprenten van reeksen, zoals tafels of spellingsregels.

• Het onthouden van vaste woordcombinaties, uitdrukkingen of gezegdes.

• Het onthouden van losse gegevens, zoals rijtjes, woordjes en jaartallen.

Andere signalen tijdens het lezen en schrijven:

• Het spiegelen van letters (zoals de d en b).

• Een hekel hebben aan hardop lezen.

• Lang spellend lezen of juist veel radend lezen.

• Vaak struikelen of woorden overslaan tijdens het lezen.

• Delen van woorden weglaten.

• Woorden die hetzelfde klinken door elkaar halen.

• Een groeiend verschil tussen het leesvermogen en de mate waarin je kind een verhaal begrijpt.

Lees ook: AVI lezen op de basisschool, zo werkt dat

Mooie (voor)leesboeken voor kinderen met dyslexie

Mannus en de onzichtbare krachtBij bol

€ 17,99

Bekijk

Nu weet ik eindelijk wat dyslexie isBij bol

€ 14,00

Bekijk

Dyslexie en touwtjespringenBij bol

€ 23,50

Bekijk

Dyslexie als kansBij bol

€ 22,00

Bekijk

Hoe ontstaat dyslexie?

Dyslexie ontstaat hoogstwaarschijnlijk doordat het gebied in de hersenen waar klanken aan letters worden gekoppeld, te zwak of moeilijk bereikbaar is. Hierdoor passen klanken niet goed bij de juiste woorden of letters. Daarnaast speelt een erfelijke factor een grote rol. Heeft een van jullie dyslexie? Dan is de kans ongeveer vijftig procent dat jullie kind dit ook krijgt. Als jullie het allebei hebben, stijgt die kans zelfs naar tachtig procent.

Hoe werken het onderzoek en de diagnose?

Een orthopedagoog of psycholoog stelt de officiële diagnose van dyslexie na een zorgvuldig onderzoekstraject. Orthopedagoog Mariëlle Beckers wijst erop dat dit een lang proces is. De school moet namelijk eerst aantonen dat extra begeleiding en oefening in de klas niet helpen.

Scholen werken hiervoor met een dyslexieprotocol waarin de vereiste hulp bij leesproblemen is vastgelegd. Levert deze extra hulp geen groei op? Dan kan er, op zijn vroegst halverwege groep 4, een onderzoek plaatsvinden. Heeft je kind ernstige enkelvoudige dyslexie (ED)? Dan krijgt je kind een dyslexieverklaring, wordt het behandeltraject vergoed en zet de school compenserende middelen in, zoals extra tijd bij toetsen of voorleessoftware.

Voor kinderen die thuis geen Nederlands spreken, is de diagnose complexer. Leesproblemen lijken dan soms op een taalachterstand. Een specialist moet in zo’n geval nauwkeurig beoordelen of de leesproblemen voortkomen uit dyslexie of uit de beheersing van de Nederlandse taal.

Dit zijn meer oorzaken van onderpresteren op de basisschool.

Welke ondersteuning krijgt een kind met dyslexie?

Heeft je kind dyslexie, dan begeleidt de school je kind vaak met extra aandacht in de klas, via een remedial teacher, een dyslexiebehandelaar of speciale computerprogramma's. Het doel is dat je kind op het eigen niveau presteert en dat onzekerheid of faalangst geen kans krijgen. Bij ernstige dyslexie krijgt je kind gespecialiseerde hulp op school of in een praktijk.

Hoe kun je je kind met dyslexie zelf stimuleren?

Je stimuleert je kind het beste door in te zetten op leesplezier en de druk eraf te halen, bijvoorbeeld door veel voor te lezen. Omdat lezen lastig is, vermijden kinderen met dyslexie dit het liefst. Bied daarom leuke alternatieven aan, zoals luisterboeken, stripboeken of informatieve boeken met veel beeld. Dyslexie verdwijnt nooit, maar met warme begeleiding, zowel thuis als op school, kan je kind uitstekend meekomen.

Bron: RID